Geheugen, niet leeftijd
Drie dingen begrenzen een oudere telefoon, en ze zijn niet even belangrijk.
Geheugen is de echte beperking. Een spraakmodel moet in het geheugen staan terwijl het draait. Heeft de telefoon ruimte zat, dan merk je er niets van. Op een telefoon die al een browser en een berichtenapp aan het jongleren is, moet het systeem eerst iets anders opzij duwen, en dat merk je als een vertraging voordat je tekst verschijnt, of doordat het toetsenbord opnieuw start.
De snelheid van de processor bepaalt de wachttijd. Een oudere chip doet hetzelfde rekenwerk langzamer, dus de pauze nadat je uitgesproken bent duurt langer. Vervelend en niet fataal.
Opslag bepaalt of je überhaupt iets kunt installeren. Het modelbestand moet passen, en oudere telefoons zitten meestal voller.
Opvallend afwezig in dat rijtje: de leeftijd van de telefoon als zodanig. Een telefoon van vijf jaar oud met 4 GB geheugen en vrije opslag doet het beter dan een goedkoop model van drie jaar oud met 2 GB en een volle schijf.
De grens van de software ligt bij Android 8.0, en dat reikt ver terug en dekt de meeste telefoons die nog dagelijks gebruikt worden. De praktische grens is geheugen, en die is geen enkel getal, want ze hangt af van wat je verder draait. Een telefoon die met het grootste model worstelt kan met het kleinste volstrekt comfortabel zijn, en daarom zijn er drie maten en niet één.
De aanpassing die het meeste doet: een kleiner model
Gebruik een kleiner model.
Vrijwel elke klacht dat inspreken traag is op oudere hardware wordt door deze ene verandering opgelost, en het is meestal precies de instelling die niemand aanraakt, want groter klinkt beter.
LocalType levert drie maten. De optie van 60 MB is precies voor dit geval gebouwd: hij geeft de tekst het snelst terug en heeft het minste geheugen nodig om te draaien. De middelste van 190 MB is wat de app voor de meeste telefoons voorstelt. Die van 539 MB is voor telefoons met ruimte over.
Op een telefoon die worstelt voelt het kleinste model niet alleen sneller, het kan in de praktijk ook nauwkeuriger zijn. Een model dat niet comfortabel past, wordt telkens weggezet en opnieuw geladen, en die tijd gaat niet naar het herkennen van je spraak.
Voor de schaal: op de testtelefoon met 4 GB zette de middelste optie 6,9 seconden spraak om in 4,1 seconden, terwijl de grootste er ruwweg twee keer zo lang over doet als je aan het praten was. Op zwakkere hardware worden die gaten breder, en precies daarom bestaat de keuze.
Wat een kleiner model je kost
Een kleiner model kost je nauwkeurigheid, en niet gelijkmatig. Het verschil is het kleinst waar het meeste inspreken plaatsvindt: een heldere stem, dicht bij de microfoon, in een redelijk stille kamer, met gewone zinnen. Onder die omstandigheden is het kleinste model volstrekt bruikbaar, en bij berichten en notities zouden de meeste mensen niet kunnen zeggen welk model ze draaiden.
Het verschil is het grootst precies waar het toch al lastig is: zware accenten, achtergrondgeluid, meerdere mensen die praten, snel praten, ongewone namen. Dat zijn de gevallen waarvoor die extra capaciteit gebouwd is.
De vraag is dus niet in het abstracte hoeveel nauwkeurigheid je opgeeft. Het is of je in een rumoerige omgeving inspreekt. Zo nee, dan kost het kleinste model je heel weinig.
Vijf dingen die verder schelen
Maak eerst opslag vrij. Een telefoon met vrijwel niets over presteert overal slecht in, en het installeren heeft even ruimte nodig voor twee kopieën van het model.
Sluit wat je niet gebruikt. Druk op het geheugen is de belangrijkste oorzaak van traagheid, en een oude telefoon heeft minder over.
Spreek in zinnen in plaats van in alinea’s. Kortere stukjes zijn eerder klaar en staan minder lang in het geheugen.
Ga dichter bij de microfoon zitten. Kost niets, en de invoer verbeteren helpt een klein model meer dan het een groot model helpt.
Voeg je eigen woordenschat toe. Namen en vaktaal falen bij elke modelmaat, dus ze één keer met de hand rechtzetten is op oude hardware meer waard dan waar ook. Elke correctie die je zo vooraf wegneemt, is een correctie die je niet op een traag scherm hoeft te doen, en juist daar zit het echte ongemak van een oude telefoon: niet in het wachten van vier seconden, maar in het gedoe van een cursor verplaatsen en een woord vervangen.
De cloud is op een oude telefoon ook niet gratis
Inspreken via de cloud houdt de radio actief, en de radio is een van de hongerigste onderdelen in je telefoon; op een accu die al vier jaar meegaat telt dat. Het faalt bovendien op slechte verbindingen, en oudere telefoons hebben vaak slechtere antennes en worden gebruikt door mensen met goedkopere abonnementen.
Lokaal herkennen haalt het netwerk helemaal uit de rekensom. Het werk verschuift naar de processor, en die belasting kun je terugbrengen tot wat de telefoon aankan. Die knop bestaat niet bij een clouddienst, waar je de vertraging krijgt die de verbinding je geeft, en verder niets in te stellen valt.
Blijft het inspreken traag na de overstap naar het kleinste model, is er opslag vrij, en draait er verder niets, dan zit de telefoon aan zijn grens. Dat is de rand van rekenen op je telefoon, en geen enkele software komt eromheen.
Tablets en afdankertjes
Twee situaties die veel voorkomen en waar zelden over geschreven wordt.
Een oudere tablet die als tweede scherm of als leesapparaat dienstdoet heeft meestal hetzelfde profiel als een oudere telefoon: bescheiden geheugen, opslag zat, en geen druk om snel te zijn. Inspreken werkt daar op dezelfde voorwaarden. Een tablet ligt bovendien op tafel, dus je hoeft hem niet vast te houden terwijl je praat, en dat maakt het inspreken van een langer stuk comfortabeler.
Een telefoon die is doorgegeven aan een kind of een ouder is het andere veel voorkomende geval. Hier is het kleinste model vrijwel altijd goed, want het alternatief is een telefoon die overal traag in aanvoelt, en degene die hem gebruikt gaat geen instellingen bijstellen om uit te zoeken waarom.
Doe voor allebei de installatie op je eigen telefoon voordat je hem overhandigt. Haal het model op wifi binnen, controleer dat het werkt, en voeg het handjevol namen toe dat voortdurend ingesproken gaat worden. Dan geef je iets weg dat zich consequent gedraagt en waar niemand je later over hoeft te bellen.
Oude telefoon, klein model
Maak wat ruimte vrij, sluit wat je niet gebruikt, en reken op een korte wachttijd. Voor berichten, notities en e-mail in een stille kamer werkt die combinatie beter dan de toon waarop er over rekenen op je telefoon geschreven wordt doet vermoeden.
De rest hangt niet van je hardware af. Het herkennen gebeurt op de telefoon zelf, uit een modelbestand dat verder geen enkele app kan openen. Het netwerk wordt één keer aangeraakt, om het model op te halen dat je uitkoos, en verder niet, dus tunnels, vliegtuigen en dode hoeken gedragen zich hetzelfde als thuis. Er is geen registratie, geen reclame, niets binnen het product dat je gebruik vastlegt, en geen bewaarde audio. De back-up van Android laat de gegevens van de app met opzet liggen. Boven een wachtwoordveld wordt de microfoon niet aangeboden. Achttien talen komen uit één meertalig model, afgeleid uit de opname, dus een oude telefoon krijgt dezelfde talendekking als een nieuwe.
Probeer het gewoon; erover redeneren levert minder op. Telefoons verschillen meer dan hun specificaties suggereren, en tien minuten met het kleinste model vertelt je meer dan welke vergelijking van geheugengetallen ook.