Een browsertabblad tegenover een toetsenbord
Dictation.io is een hulpmiddel in de browser. Je opent het in Chrome op een Windows-, Mac- of Linux-computer, je praat, en de woorden verschijnen op de pagina. Leestekens en nieuwe alinea’s vraag je hardop aan. Het kent ruim honderd talen, en wat je inspreekt blijft in je browser staan, zonder dat er een account aan te pas komt.
LocalType is een Android-toetsenbord. De microfoon is er een toets op, de woorden komen rechtstreeks terecht in de app waarin je toch al aan het typen was, en het spraakmodel dat het herkennen doet is een bestand op je telefoon.
LocalType is een los product en heeft geen enkele band met dictation.io.
“Lokaal bewaard” en “lokaal herkend” zijn niet hetzelfde
De twee uitdrukkingen lijken op elkaar en betekenen iets heel anders.
Dictation.io houdt je tekst in de browser, en dat is een echte kwaliteit: je aantekeningen staan niet in een account waarvan je vergeten bent dat je het hebt. Maar het herkennen is een tweede kwestie. Het hulpmiddel gebruikt de spraakherkenning van Google en noemt een internetverbinding als vereiste, en daarmee weet je waar je stem in woorden wordt omgezet.
De tekst blijft dus staan waar jij zit. Het luisteren gebeurt ergens anders.
Bij LocalType is het andersom. Het model dat je stem in tekst omzet haal je één keer op, en daarna draait het op je telefoon zelf. Daarom werkt de app ook met de verbinding helemaal uit. Je stem hoeft niet op reis om verstaan te worden.
Kies je een programma op de belofte dat het niets van je bewaart, controleer dan welke helft van die zin je krijgt. Bij een browserpagina duurt dat een halve minuut: zet de verbinding uit terwijl de pagina open staat en spreek een zin in. Blijft het veld leeg, dan gebeurde het luisteren ergens anders.
Een pagina in Chrome staat op de verkeerde plek
Een pagina in Chrome staat op een computer, en het meeste inspreken gebeurt allang niet meer aan een computer.
Je antwoordt in de trein. Je vult een lijstje aan in de keuken. Je reageert op een bericht terwijl je loopt. In geen van die momenten klap je een laptop open, laad je een website, spreek je iets in, selecteer je het resultaat en breng je het over naar de plek waar het hoorde.
Op een telefoon is de browser bovendien niet de plek waar je schrijft. Berichten, e-mail, notities en formulieren zitten in hun eigen apps, en een pagina in een tabblad komt daar niet bij.
Tel die laatste stappen eens: selecteren, kopiëren, van app wisselen, plakken, de spaties rechttrekken. Vijf handelingen na het praten, elke keer opnieuw, en bij een bericht van twee regels zijn ze samen meer werk dan het bericht.
Een toetsenbord is in al die momenten gewoon aanwezig, want het is wat verschijnt zodra je een tekstveld aantikt. Daarom is LocalType een toetsenbord en geen app die je bezoekt. Het werkt overal waar een toetsenbord opengaat: in berichten, in e-mail, in notities, in browsers en in formulieren, op telefoons en tablets met Android 8.0 of nieuwer.
De woorden komen in het veld waar je al stond, net alsof je ze had ingetikt, en het klembord blijft ongemoeid. Er blijft ook niets achter: geen pagina met een half stuk dat je vorige week hebt ingesproken, en de app houdt geen archief van je opnames bij. In wachtwoordvelden wordt de microfoontoets niet aangeboden.
Achttien talen, zonder een menu
LocalType herkent achttien talen uit één meertalig model, en leidt per opname af welke je spreekt, dus vooraf hoef je niets in te stellen. Ga je tussen twee berichten over op een andere taal, dan gaat het mee. Zet je hem juist vast, dan volgen de indeling van het toetsenbord, het woordenboek en de taal van het inspreken die keuze samen.
Op automatisch verzet de indeling zich niet mee. Spreek je Nederlands in het ene gesprek en Engels in het volgende, dan hoef je daar niets voor te doen, maar de toetsen onder je duimen blijven staan waar je ze had staan tot je ze zelf verzet.
De nauwkeurigheid is niet in alle achttien gelijk. Modellen zien in de ene taal veel meer materiaal dan in de andere, en de veelgesproken talen profiteren daarvan. Wie gelijke nauwkeurigheid over honderd talen belooft, beschrijft een ambitie en geen meting.
Het model dat je meedraagt, en wat je ervoor terugkrijgt
Zelf herkennen betekent dat je het model bij je draagt, en die kosten zijn echt.
Er komen drie maten mee, zodat de afweging bij jou ligt en niet bij ons. Die van 60 MB is de sprinter, en op een telefoon met weinig geheugen over is het de enige verstandige keuze. Die van 190 MB is het advies voor de meeste telefoons: op een testtelefoon met 4 GB geheugen maakte dat model in 4,1 seconden tekst van 6,9 seconden spraak. Die van 539 MB is er voor accenten en volle ruimtes, en doet er ruwweg twee keer zo lang over als je aan het praten was. Er staat er één tegelijk op je telefoon, dus van maat wisselen ruilt het bestand om; er komt er nooit een tweede naast te staan. Die ene download doe je het best op wifi, en daarna ben je ervan af.
Een webpagina heeft dat gewicht niet, en dat is een echt voordeel tot het moment waarop je geen bereik hebt. Dan houdt de gewichtloze optie ermee op en gaat de zware door. Vliegtuigen, tunnels, kelders, buitenlandse reizen met de data uit: geen van die gevallen is bijzonder, want er werd toch al niets verstuurd.
Daar staat tegenover wat je terugkrijgt voor het installeren van iets. Een webpagina openen is gratis, en gratis dingen op het web worden meestal op dezelfde manier betaald. In LocalType zit geen reclame, wat ook betekent dat er geen advertentieprofiel wordt opgebouwd uit wat je inspreekt. Binnen het product wordt er geen tracking gedaan op wat je ermee doet. Het modelbestand staat in de eigen opslag van de app, waar alleen LocalType bij kan, en de gegevens van de app blijven bewust buiten de back-up van Android, dus ook langs die weg gaat er niets van je telefoon af. Om internet wordt één keer gevraagd, namelijk voor het model dat je kiest, en verder nooit.
Woorden die je zelf toevoegt, de achternamen van collega’s, productnamen, de afkorting die je team dagelijks gebruikt, blijven op je telefoon en worden als context aan het spraakmodel meegegeven, zodat ze er goed gespeld uit komen.
En eronder zit nog steeds een toetsenbord: autocorrectie, woordsuggesties, een woordenboek per taal, de gangbare indelingen waaronder QWERTZ en AZERTY, en een volledige set emoji. Je installeert geen los hulpmiddel. Je installeert het ding waarmee je schrijft, dat luistert als je erom vraagt.
Wat dictation.io beter doet
Het hoeft niet geïnstalleerd te worden. Browser open en gaan. Op een machine die niet van jou is, of waarop je geen software mag installeren, geeft dat de doorslag.
Het is gratis en het kent meer talen. LocalType is een betaald product na een proefperiode, en achttien is een kleiner getal dan honderd. Geen van beide feiten wordt beter door erover te discussiëren.
Het luistert naar gesproken opdrachten. Je zegt de naam van een leesteken of vraagt om een nieuwe alinea, en het doet wat je zegt. Een echte functie voor wie lange, opgemaakte teksten inspreekt, en LocalType claimt hem niet: wat ons model aflevert is een weergave van de woorden die je uitsprak, neergezet in het veld, en de leestekens die erbij komen zijn wat het model heeft afgeleid en niet wat jij bij naam hebt genoemd.
Of dat uitmaakt, hangt af van wat je schrijft. Voor berichten en korte antwoorden is een komma uitspreken meer werk dan een komma typen. Voor een lang document met kopjes en alinea’s scheelt het een hele redactieronde achteraf. Wil je bij LocalType een kopje, een opsomming of een alinea-einde, dan zet je dat er zelf neer.
Gebeurt jouw schrijfwerk aan een bureau, in Chrome, in lange stukken die je toch nog nabewerkt, dan heeft een browserpagina de goede vorm en is er geen reden om te verhuizen. Gaat het om de zinnen die je onderweg kwijt moet, in de app waar je op dat moment al bent en zonder dat je stem je telefoon verlaat, dan is dat waar LocalType voor gebouwd is.