Het toetsenbord verandert, de gewoonte niet
Spraakgestuurd typen van Google is de microfoon in Gboard. Aantikken, praten, woorden verschijnen. Het kan veel, het staat al op je telefoon, en voor de meeste mensen is dit het enige inspreken dat ze ooit geprobeerd hebben.
LocalType vervangt het toetsenbord, niet de gewoonte. De microfoontoets zit er nog steeds en werkt nog steeds hetzelfde, maar het herkennen gebeurt op je eigen telefoon, en er hangt geen account aan de app.
LocalType is een los product en heeft geen enkele band met Google.
Wat Gboard al kan
Er wordt hierover veel geschreven dat erop neerkomt dat spraakinvoer van Google altijd een reisje naar een server is. Dat klopt niet, en het werkelijke gedrag is gemengder.
Gboard kan het over het netwerk doen, en het kan ook taalpakketten gebruiken die je binnenhaalt, zodat inspreken zonder enige verbinding blijft werken. Welke telefoons de snellere variant op je telefoon zelf krijgen, en voor welke talen, verschilt per model.
De interessante vraag is dus niet of lokaal herkennen op Android mogelijk is. De vraag is of het gegarandeerd is, en of je dat kunt nagaan zonder de instellingen van je telefoon door te spitten.
Een stand die je moet vertrouwen, of de enige stand die er is
Bij Gboard is lokaal herkennen een toestand waarin je telefoon zich kán bevinden. Dat hangt af van het model dat je gekocht hebt, van de taal die je spreekt, van de vraag of het juiste pakket geïnstalleerd staat, en van wat het toetsenbord op dat moment besluit. Veranderen de omstandigheden, dan kan het gedrag meebewegen.
LocalType heeft geen tweede route. Er zit geen transcriptie in de cloud in de app, dus er is geen instelling die je eerst moet nagaan voordat je iets zegt dat je liever tussen jou en de ontvanger houdt, en er is niets dat stilletjes terug kan schakelen. Het spraakmodel is een bestand op je telefoon, en het is het enige dat je ooit hoort.
Zodra dat bestand er staat, vraagt geen enkel deel van het inspreken nog om het netwerk. De tunnel, de vlucht, de reis met een duur databundeltje, de kelder, de hoek van het kantoor waar het bereik wegvalt: geen daarvan is een omstandigheid waar de app iets mee moet, want hij heeft nooit van bereik afgehangen. Offline is de gewone toestand en niet de uitzondering.
Om internet wordt precies één keer gevraagd, namelijk voor het ophalen van het model dat je kiest. Die toestemming leggen we liever uit dan dat je je erover afvraagt wat de app daar doet.
Er hangt niets aan een identiteit
Gboard hoort bij een wereld met accounts. Inloggen is hoe de functies eromheen werken.
Bij LocalType is er nergens om in te loggen. Er is geen registratiestap, geen profiel, en niets dat het toetsenbord aan een persoon koppelt. Er zit ook geen reclame in, dus wat je inspreekt voedt geen profiel waarmee je later iets verkocht wordt, en er zit geen tracking in, dus er wordt niets vastgelegd over wat je met de app doet.
Het spraakmodel staat in de eigen opslag van de app, waar alleen de app zelf bij kan en niet een andere app of een back-upproces. Er bestaat op geen enkel moment een archief van je opnames, want de audio wordt tekst en daarmee is het klaar. De gegevens van de app blijven met opzet buiten de back-up van Android.
De microfoon weigert bovendien dienst in wachtwoordvelden. Inlogschermen staan op een telefoon tussen al het andere in, en inspreken wordt een reflex zodra je eraan gewend bent.
En de woordenschat die je opbouwt, achternamen, plaatsnamen, de vaktaal van je werk, blijft op je telefoon staan. Die maakt de typesuggesties beter en wordt als context aan het spraakmodel meegegeven, zodat die woorden er goed uit komen als je ze uitspreekt. Verstuurd wordt hij nooit, want er is geen dienst aan de andere kant om hem naartoe te sturen.
De rekening van het overstappen
Gboard is jarenlang bijgeslepen, staat er al, is ingesteld, en jouw gewoontes zitten erin gebakken. Een toetsenbord dat je vandaag installeert begint bij nul. Het woordenboek heeft de namen van je vrienden nog niet ontmoet, je werkgever niet, de afkortingen die je twee keer per dag gebruikt niet, en ook niet dat ene woord dat je stelselmatig verkeerd tikt. LocalType laat je die met de hand toevoegen, en dat verbetert zowel het inspreken als het typen, omdat dezelfde woorden als context aan het spraakmodel worden gegeven. Maar jij bent degene die ze toevoegt, in het begin in elk geval.
Er is ook een rekening in opslag. Ingebouwde spraakinvoer lijkt niets te kosten omdat het zware deel op andermans hardware staat. Zet dat op de telefoon en het wordt zichtbaar: ergens tussen de 60 en 539 MB, afhankelijk van welk model je draait. Op een telefoon die al bijna vol zit is dat een echte overweging en geen voetnoot. Kijk dus even hoeveel vrije ruimte je hebt voordat je begint; blijft er onder de gigabyte over, begin dan bij Compact en niet bij Standaard.
En naar een nieuwe telefoon verhuizen betekent opnieuw inrichten. Doordat LocalType zijn gegevens buiten de back-up van Android houdt, wordt er stilletjes niets voor je overgezet: je installeert de app en haalt een model op. Houd daar een kwartier voor vrij, doe het op wifi, en doe het liever niet op de avond dat je je oude telefoon al hebt ingeleverd.
Jij maakt de afweging, niet de fabrikant
Ingebouwde spraakinvoer geeft je wat de leverancier goed vond voor jouw telefoon. LocalType geeft die beslissing uit handen aan jou.
Er komen drie spraakmodellen mee. Compact neemt 60 MB in en antwoordt het snelst, en dat scheelt het meest op een oudere telefoon of een telefoon met weinig geheugen. Standaard neemt 190 MB, en is wat de app aanraadt tenzij je zelf iets anders kiest. Groot neemt 539 MB en gaat het best om met accenten, snelle sprekers en rumoer op de achtergrond, in ruil voor geduld: gemeten op een telefoon met 4 GB geheugen zette Standaard 6,9 seconden spraak om in 4,1 seconden, terwijl Groot er ongeveer twee keer zo lang over doet als je aan het praten was.
Wisselen vervangt het bestand en zet er niets bij, dus uitproberen loopt je telefoon niet langzaam vol. Wie een week met Standaard begint en daarna Groot een week de kans geeft, weet meteen welke kant hij op wil.
Achttien talen, geen pakketten om bij te houden
Taalpakketten zijn administratie. Je installeert ze, je houdt bij welke er op je telefoon staan, en je merkt het als er een ontbreekt op het verkeerde moment.
LocalType gebruikt één meertalig model dat achttien talen dekt, en het stelt uit de opname vast welke daarvan je spreekt. Er is geen menu om eerst langs te gaan. Wissel je tussen twee berichten van taal, dan gaat het mee. Zet je het juist vast op één taal, dan verschuiven de indeling, het woordenboek en de taal van het inspreken samen.
De kanttekening: de kwaliteit is niet gelijk over alle achttien. Spraakmodellen zien voor sommige talen veel meer materiaal dan voor andere, en de veelgesproken talen hebben daar voordeel van.
Het toetsenbord voor de stille dagen
Inspreken is een functie van een toetsenbord, geen vervanging ervan. LocalType moet het uithouden bij iemand die de microfoon de hele dag niet aanraakt: autocorrectie en woordsuggesties uit een woordenboek dat bij de taal past, de gangbare indelingen waaronder QWERTZ en AZERTY waar mensen die verwachten, je eigen namen en vaktaal met de hand toegevoegd, en een complete set emoji met de laatst gekozen vooraan.
Ook daarvan grijpt niets naar het netwerk. Het werkt op telefoons en tablets vanaf Android 8.0, in elke app waarin een tekstveld opengaat.
Blijven of wisselen
Gboard is gratis, staat er al, en is hier echt goed in. Zit niets van het bovenstaande je dwars, dan is er geen reden om iets te veranderen.
LocalType bestaat voor de lezer bij wie het wel knaagt. Geen account, geen pakketten om na te lopen, geen stand om te bevestigen, en geen tweede route die je stem kan nemen.
Twijfel je, laat ze dan een week naast elkaar staan. Android houdt allebei de toetsenborden aangezet en je wisselt met één tik, dus de proef kost je niets onomkeerbaars. Na een week weet je of je de microfoon van Gboard mist, of alleen het woordenboek dat je er in de loop van jaren in hebt gepraat.